در دنیای دندانپزشکی، یکی از پرتکرارترین پرسشها از سوی بیماران این است: “آیا واقعاً لازم است دندان عفونی کشیده شود؟” به عنوان یک دندانپزشک متخصص با سالها تجربه در درمان مشکلات پیچیده دهان و دندان، باید بگویم که پاسخ به این سؤال همیشه ساده نیست. اما در بسیاری از موارد، کشیدن دندان عفونی میتواند بهترین، کمخطرترین و حتی نجاتبخشترین راهکار برای حفظ سلامت دهان و بدن باشد.
در این مقاله، قصد دارم شما را با تمام جنبههای مرتبط با کشیدن دندان عفونی آشنا کنم؛ از نشانههای خطر گرفته تا زمان مناسب کشیدن، روش انجام، مراقبتهای بعد از آن و جایگزینهای ممکن. اگر با درد، ورم یا عفونت دندان مواجه هستید، خواندن این مقاله برای شما حیاتی خواهد بود.
دندان عفونی چیست و چگونه ایجاد میشود؟
عفونت دندان معمولاً زمانی اتفاق میافتد که باکتریها به عمق دندان (پالپ) نفوذ کنند. این باکتریها معمولاً از طریق پوسیدگی شدید، ترک دندان، شکستگی یا بیماریهای لثه وارد دندان میشوند. نتیجه این نفوذ میتواند التهاب، درد شدید، آبسه (کیسه چرکی)، بوی بد دهان و حتی تب و بیحالی باشد.
در مواردی که درمان ریشه (عصبکشی) موفق نباشد یا دندان بهشدت تخریب شده باشد، دیگر امکان نگهداری آن وجود ندارد و دندانپزشک به ناچار تصمیم به کشیدن دندان عفونی میگیرد (اگر به این موارد علاقه دارید، می توانید مقاله علت لق شدن دندان دائمی در بزرگسالان را مطالعه کنید).
چه زمانی کشیدن دندان عفونی ضروری است؟
تصمیمگیری برای کشیدن دندان عفونی باید با دقت بالا انجام شود. در برخی موارد، میتوان دندان را با درمان ریشه یا جراحی حفظ کرد، اما موارد زیر معمولاً از نشانههای قطعی برای کشیدن هستند:
- عفونت گستردهای که با درمان ریشه یا آنتیبیوتیک بهبود نمییابد
- تخریب شدید ساختار دندان بهطوریکه قابل ترمیم نباشد
- آبسه دندانی بزرگ یا مکرر
- تحلیل شدید استخوان اطراف دندان
- شکستگی عمودی ریشه دندان
- خطر انتقال عفونت به سایر نواحی بدن (بهویژه در بیماران با سیستم ایمنی ضعیف)
به عنوان یک متخصص، هرگز بدون بررسی دقیق به بیمار پیشنهاد کشیدن دندان عفونی نمیدهم، مگر اینکه مطمئن باشم این تصمیم بهترین گزینه برای حفظ سلامت اوست.
مراحل کشیدن دندان عفونی چگونه است؟
بسیاری از بیماران از شنیدن کلمه «کشیدن دندان» دچار اضطراب میشوند، بهویژه اگر پای عفونت در میان باشد. اما باید بدانید که کشیدن دندان عفونی با بیحسی موضعی و رعایت کامل اصول ایمنی انجام میشود و روند آن در دست یک دندانپزشک باتجربه کاملاً قابل کنترل است. مراحل معمول به شرح زیر است:
- بررسی و عکسبرداری: برای بررسی ریشه، میزان عفونت و ساختار استخوان.
- بیحسی موضعی: برای کاهش درد در محل کشیدن.
- تخلیه چرک در صورت لزوم: در برخی موارد، ابتدا چرک تخلیه میشود تا فشار کاهش یابد.
- کشیدن دندان: با استفاده از ابزارهای مخصوص و بدون درد.
- درمانهای کمکی: ممکن است آنتیبیوتیک، مسکن یا دهانشویه تجویز شود.
- دستورالعملهای مراقبتی: برای جلوگیری از عفونت مجدد و تسریع بهبود.
آیا کشیدن دندان عفونی خطرناک است؟
اگر این کار توسط دندانپزشک متخصص و در شرایط بهداشتی انجام شود، کشیدن دندان عفونی کاملاً ایمن است. در واقع، خطر اصلی زمانی ایجاد میشود که بیمار درمان را به تعویق بیندازد. باقی ماندن عفونت در دهان میتواند به مشکلات جدیتری منجر شود؛ از جمله:
- گسترش عفونت به فک و صورت
- آبسههای عمیقتر و سختتر برای درمان
- آسیب به استخوان فک
- انتقال عفونت به خون (سپسیس) در موارد شدید
به همین دلیل، من همیشه به بیمارانم توصیه میکنم که اگر دندانپزشک توصیه به کشیدن دندان عفونی کرد، حتماً آن را جدی بگیرند و تعلل نکنند.
مراقبتهای بعد از کشیدن دندان عفونی
رعایت توصیههای بعد از کشیدن دندان، تأثیر مستقیم بر روند بهبود و پیشگیری از عفونتهای ثانویه دارد. مهمترین مراقبتها عبارتند از:
- گاز گذاشتهشده روی محل را به مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه نگه دارید.
- تا ۲۴ ساعت از شستوشوی دهان خودداری کنید.
- از نوشیدن با نی و تف کردن خودداری کنید تا لخته خون جابجا نشود.
- از غذاهای نرم و خنک استفاده کنید.
- مصرف داروهای تجویز شده را دقیق انجام دهید.
- در صورت تورم، تب یا درد شدید به دندانپزشک مراجعه کنید.
با رعایت این نکات، معمولاً بهبودی ظرف چند روز حاصل میشود و نگرانی خاصی وجود نخواهد داشت.
آیا همیشه باید دندان عفونی را کشید؟
خیر. کشیدن دندان عفونی همیشه آخرین گزینه است. در بسیاری از موارد، با درمانهای تخصصی مانند درمان ریشه، جراحی اندودنتیک، یا درمانهای ترمیمی میتوان دندان را حفظ کرد.
هدف ما به عنوان دندانپزشک، همیشه حفظ دندان طبیعی است. اما گاهی شرایطی پیش میآید که تنها راه درمان، حذف منبع عفونت از بدن است. در این شرایط، کشیدن دندان نهتنها لازم، بلکه حیاتی است.
جایگزینهای بعد از کشیدن دندان عفونی
پس از کشیدن، ممکن است نیاز به جایگزینی دندان وجود داشته باشد، مخصوصاً اگر دندان در ناحیه جلویی دهان یا دندان آسیاب اصلی بوده باشد. روشهای جایگزین شامل:
- ایمپلنت دندانی
- بریج ثابت
- دندان مصنوعی متحرک
انتخاب بهترین گزینه جایگزینی به سن، سلامت عمومی، بودجه مالی و اولویتهای زیبایی بیمار بستگی دارد. در کل، برای بازیابی عملکرد کامل جویدن و زیبایی لبخند، جایگزینی دندان از اهمیت بالایی برخوردار است.
آیا آنتیبیوتیک جایگزین کشیدن دندان عفونی است؟
یکی از سوالات رایج بیماران این است که “آیا فقط با مصرف آنتیبیوتیک میتوان عفونت را کنترل کرد و از کشیدن دندان عفونی جلوگیری کرد؟” پاسخ منفی است.
آنتیبیوتیکها میتوانند به کاهش التهاب، تب و عوارض حاد کمک کنند، اما منبع اصلی عفونت را از بین نمیبرند. اگر دندانی به مرحلهای رسیده باشد که قابل درمان نیست، مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیک تنها وضعیت را پیچیدهتر و باکتریها را مقاومتر میکند. در این موارد، کشیدن دندان عفونی تنها راهکار قطعی است.
سخن پایانی از زبان متخصص
به عنوان کسی که هر روز با بیماران دارای دندان عفونی سر و کار دارد، توصیه من ساده و صادقانه است: عفونت دندان را جدی بگیرید. درمان بهموقع، چه با دارو، چه با درمان ریشه یا در نهایت کشیدن دندان عفونی، تنها راه جلوگیری از مشکلات بزرگتر و پرهزینهتر در آینده است.
اگر دندانی دارید که دچار درد، تورم یا علائم عفونت شده، به جای تحمل درد یا اتکا به داروهای خانگی، همین حالا با دندانپزشک مشورت کنید. شاید وقت آن رسیده که تصمیمی مهم برای سلامت خود بگیرید.