کشیدن دندان یکی از رایجترین اقدامات دندانپزشکی است که گاهی به دلایل مختلف مانند پوسیدگی شدید، عفونت، دندان عقل نهفته یا شکستگی غیرقابل ترمیم انجام میشود. در بسیاری از موارد، پس از کشیدن دندان، بیماران با عارضهای به نام ورم صورت بعد از کشیدن دندان مواجه میشوند. این وضعیت اگرچه معمولاً طبیعی و موقتی است، اما در صورت بیتوجهی میتواند موجب نگرانی، ناراحتی و در برخی موارد، عوارض جدی شود.
علل ورم صورت بعد از کشیدن دندان
برای درک بهتر ورم صورت بعد از کشیدن دندان باید به مکانیسم طبیعی بدن در پاسخ به آسیب توجه کنیم. کشیدن دندان، بهنوعی یک زخم در ناحیه دهان و فک محسوب میشود. بدن به این زخم واکنش نشان داده و با ارسال گلبولهای سفید، خون و مایعات دیگر به محل، فرآیند ترمیم را آغاز میکند. همین جمع شدن مایعات در بافتها میتواند باعث تورم در صورت شود. برخی از مهمترین دلایل ورم عبارتاند از:
- التهاب طبیعی پس از عمل
- واکنش سیستم ایمنی بدن به زخم
- فشار روی بافتهای نرم و استخوان فک
- باقی ماندن ریشه یا قطعات دندانی در حفره
- عفونت باکتریایی پس از کشیدن دندان
شدت و مدت زمان ورم
ورم صورت بعد از کشیدن دندان معمولاً بین ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از جراحی به اوج خود میرسد و سپس بهتدریج فروکش میکند. در شرایط طبیعی، این ورم طی ۵ تا ۷ روز به طور کامل برطرف میشود. البته در برخی موارد، بهویژه زمانی که دندان عقل جراحی شده یا عفونت قبل از کشیدن وجود داشته، ممکن است ورم شدیدتر و ماندگارتر باشد.
علائم هشداردهنده
اگرچه مقدار کمی تورم طبیعی است، اما در صورت بروز علائم زیر، باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد:
- افزایش تورم پس از روز سوم
- تب و لرز
- خروج چرک از محل دندان کشیدهشده
- درد شدید و مداوم
- سفتی عضلات فک و ناتوانی در باز کردن دهان
در چنین حالاتی، ممکن است ورم صورت بعد از کشیدن دندان به علت عفونت یا تشکیل آبسه باشد که نیاز به مداخله دارویی یا جراحی دارد.
راهکارهای کاهش ورم صورت بعد از کشیدن دندان
برای مدیریت بهتر ورم صورت بعد از کشیدن دندان، اقدامات خانگی زیر میتوانند مؤثر باشند (اگر به این موارد علاقه دارید، می توانید مقاله علت لق شدن دندان دائمی در بزرگسالان را مطالعه کنید).
۱. استفاده از کمپرس سرد
در ۲۴ ساعت اول پس از کشیدن دندان، استفاده از کمپرس یخ یا کیسه سبزیجات یخزده روی گونه، هر ۲۰ دقیقه یکبار به مدت ۱۵ دقیقه، به کاهش تورم کمک میکند. سرما باعث انقباض عروق خونی و کاهش التهاب میشود.
۲. استراحت کافی
استراحت کردن در روز اول اهمیت بالایی دارد. بالا نگه داشتن سر با استفاده از دو بالش هنگام خواب، به تخلیه مایعات از بافت صورت کمک میکند و ورم صورت بعد از کشیدن دندان را کاهش میدهد.
۳. پرهیز از فعالیتهای شدید
فعالیت فیزیکی سنگین، خم شدن یا بلند کردن اجسام سنگین در ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از جراحی میتواند باعث افزایش فشار خون و در نتیجه تشدید تورم شود.
۴. استفاده از کمپرس گرم
از روز دوم به بعد، استفاده از کمپرس گرم برای افزایش گردش خون و کمک به جذب مایعات جمع شده در بافتها توصیه میشود.
۵. رعایت بهداشت دهان
شستشوی دهان با آب نمک ولرم (از روز دوم به بعد) میتواند به کاهش باکتریها کمک کند. اما باید از تف کردن شدید یا مکیدن ناحیه جراحیشده پرهیز شود.
تغذیه مناسب برای کاهش تورم
رژیم غذایی پس از کشیدن دندان میتواند تأثیر قابلتوجهی بر روند بهبودی داشته باشد. غذاهای نرم، سرد و مغذی انتخابهای مناسبی هستند. به عنوان مثال:
- سوپهای ولرم
- اسموتی سرد
- ماست
- پوره سیبزمینی
- ژله و پودینگ
پرهیز از غذاهای سفت، تند، گرم یا جویدنی، به خصوص در سمت دندان کشیدهشده، برای کاهش ورم صورت بعد از کشیدن دندان ضروری است.
داروهای مؤثر برای کنترل ورم
پزشک معمولاً داروهایی مانند آنتیبیوتیک، داروهای ضد التهاب (ایبوپروفن، دگزامتازون) و مسکن تجویز میکند. مصرف منظم داروها طبق دستور پزشک، نقش مهمی در کنترل ورم صورت بعد از کشیدن دندان دارد.
جدول: خلاصهای از روشهای کنترل و کاهش ورم صورت بعد از کشیدن دندان
| روش کنترل ورم | زمان استفاده | توضیحات |
| کمپرس سرد | روز اول | کاهش التهاب و درد |
| کمپرس گرم | روز دوم به بعد | کمک به گردش خون و جذب ورم |
| استراحت | ۲۴–۴۸ ساعت | بهبود روند ترمیم |
| تغذیه مناسب | روزهای اول | اجتناب از غذاهای سفت و گرم |
| مصرف دارو | طبق تجویز پزشک | کنترل التهاب، درد و عفونت |
| بهداشت دهان | روز دوم به بعد | جلوگیری از عفونت محل زخم |
| بالا نگه داشتن سر | هنگام خواب | کاهش تجمع مایعات در صورت |
پیشگیری از شدت گرفتن ورم
اگرچه ورم صورت بعد از کشیدن دندان معمولاً اجتنابناپذیر است، اما با رعایت چند نکته میتوان از شدید شدن آن جلوگیری کرد:
- از مکیدن نوشیدنی با نی اجتناب کنید
- سیگار نکشید (حداقل ۷۲ ساعت)
- دهان را با شدت نشویید
- روی محل جراحی فشار وارد نکنید
این اقدامات از افتادن لخته خون در محل دندان جلوگیری کرده و احتمال بروز عفونت و تورم شدید را کاهش میدهد.
تفاوت ورم طبیعی و عفونی
ورم صورت بعد از کشیدن دندان در حالت طبیعی، بهتدریج کاهش مییابد و علائمی چون تب، درد مداوم یا خروج چرک وجود ندارد. در مقابل، اگر ورم همراه با این علائم باشد، احتمال بروز عفونت مطرح است که نیاز به درمان جدی دارد. در جدول زیر تفاوتهای این دو حالت را مشاهده میکنید:
| نوع ورم | زمان شروع | تب و لرز | درد | خروج چرک | نیاز به دارو |
| طبیعی | همان روز یا روز بعد | ندارد | خفیف تا متوسط | ندارد | داروهای معمول |
| عفونی | روز دوم یا سوم | دارد | شدید | دارد | آنتیبیوتیک و بررسی بیشتر |
موارد خاص: کشیدن دندان عقل
در بسیاری از موارد، کشیدن دندان عقل، بهویژه دندانهای نهفته، منجر به ورم صورت بعد از کشیدن دندان میشود. به دلیل عمق بیشتر زخم، مدت زمان جراحی طولانیتر و تحریک بیشتر بافتها، تورم بیشتری در این موارد مشاهده میشود.
اقدامات مراقبتی در این شرایط اهمیت بیشتری پیدا میکند و ممکن است تا یک هفته طول بکشد تا تورم بهطور کامل برطرف شود.
نقش سیستم ایمنی در ورم
بدن هر فرد واکنش متفاوتی به جراحی دارد. افرادی که سیستم ایمنی ضعیفتری دارند یا دچار بیماریهای زمینهای مانند دیابت هستند، بیشتر در معرض ورم صورت بعد از کشیدن دندان شدید و ماندگار قرار میگیرند در چنین مواردی، مشاوره با پزشک و رعایت دقیقتر مراقبتها ضروری است.
بازگشت به زندگی روزمره
با فروکش کردن ورم صورت بعد از کشیدن دندان، بیمار میتواند به فعالیتهای عادی خود بازگردد. اما باید از وارد شدن هرگونه فشار مستقیم به محل جراحی تا بهبودی کامل پرهیز کند. همچنین، معاینات پیگیری دندانپزشکی اهمیت زیادی دارد تا اطمینان حاصل شود روند ترمیم به خوبی پیش میرود.
استفاده از داروهای گیاهی و روشهای طبیعی
در کنار داروهای شیمیایی، برخی افراد ترجیح میدهند از روشهای طبیعی برای کاهش ورم صورت بعد از کشیدن دندان استفاده کنند. برای مثال:
- شستشو با محلول آب و نمک
- نوشیدن دمنوش بابونه یا زنجبیل
- استفاده از روغن گل سرخ روی گونه
البته باید توجه داشت که این روشها نباید جایگزین درمانهای علمی و تجویز پزشک شوند.
نتیجهگیری
ورم صورت بعد از کشیدن دندان اگرچه تجربهای نگرانکننده بهنظر میرسد، اما در اغلب موارد، کاملاً طبیعی و قابل کنترل است. رعایت نکات بهداشتی، تغذیه مناسب، استراحت کافی، استفاده از کمپرس سرد و گرم، و مصرف منظم داروها میتواند به تسریع بهبود کمک کند.
برای جلوگیری از بروز عوارض و پیگیری درمان مناسب، همواره با دندانپزشک خود در تماس باشید. در صورتی که ورم صورت بعد از کشیدن دندان با علائم هشداردهنده همراه باشد، درمان فوری ضروری است.