تحلیل لثه یکی از مشکلات شایع دهان و دندان است که بسیاری از افراد با آن دستوپنجه نرم میکنند. این عارضه باعث عقبرفتگی لثه، افزایش حساسیت دندانها، دیده شدن ریشه دندان و حتی لق شدن دندان در مراحل پیشرفته میشود. بسیاری از بیماران زمانی به دندانپزشک مراجعه میکنند که تحلیل لثه به مرحله جدی رسیده و روشهای سادهتر مثل جرمگیری یا اسکیلینگ دیگر قادر به بازگرداندن لثه به موقعیت اصلی نیستند. در چنین شرایطی، درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت بهعنوان یک روش مؤثر و تخصصی مطرح میشود.
هدف از درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت این است که ارتفاع، ضخامت و سلامت بافت لثه مجدداً به حالت طبیعی بازگردد. این عمل با کمک پیوند بافت، غشای ترمیمکننده یا تکنیکهای نوین بازسازی بافت لثه انجام میشود. در دندانپزشکی معاصر، این روش از بزرگترین دستاوردهای رشته پریودنتولوژی محسوب میشود (اگر به این موارد علاقه دارید، می توانید مقاله لیزردرمانی لثه را مطالعه کنید).
چرا تحلیل لثه رخ میدهد؟
قبل از اینکه به مراحل درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت بپردازیم، باید بدانیم چرا این مشکل اتفاق میافتد. برخی دلایل رایج عبارتند از:
- مسواک زدن اشتباه و خیلی محکم
- بیماریهای لثه مانند پریودنتیت
- ناهنجاریهای استخوان فک
- ژنتیک و بافت لثه نازک
- دوام کم بافت لثه در اثر سیگار یا مصرف مواد مخدر
- کامپوزیت یا ترمیمهای ناهماهنگ
- ارتودنسی و جابهجایی شدید دندان
- بهداشت نامناسب دهان
- دندانقروچه
وقتی یکی از عوامل بالا لثه را ضعیف کند، بافت نگهدارنده عقب مینشیند و نیاز به درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت افزایش مییابد.
چرا جراحی بازسازی بافت ضروری است؟
در مراحل خفیف تحلیل لثه، روشهای غیرجراحی مانند جرمگیری عمیق، اصلاح عادات، تقویت بهداشت دهان و استفاده از لیزر میتواند مفید باشد. اما وقتی تحلیل لثه از حد خاصی عبور میکند، دیگر هیچ روشی نمیتواند لثه را “برگرداند”.
در این مرحله تنها تکنیکی که امکان بازسازی واقعی لثه و پوشاندن ریشه را فراهم میکند، درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت است. این جراحی نهتنها ظاهر دندانها را طبیعیتر میکند بلکه:
- حساسیت دندان را کاهش میدهد
- ریسک پوسیدگی ریشه را کم میکند
- احتمال لق شدن دندان را کاهش میدهد
- لبخند بیمار را زیباتر میکند
تکنیکهای مختلف درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت
در حال حاضر چند روش علمی برای درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت وجود دارد. انتخاب روش بر اساس نوع تحلیل، ضخامت لثه، موقعیت دندان و سلامت بافت انجام میشود.
۱. پیوند بافت همبند (Connective Tissue Graft – CTG)
این روش رایجترین نوع درمان است. در این تکنیک:
- بافتی از زیر لایه کام برداشته میشود
- به محل تحلیل لثه پیوند زده میشود
- لثه ضخیمتر و مقاومتر میشود
این روش در درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت بیشترین موفقیت را دارد.
۲. پیوند لثه آزاد (Free Gingival Graft – FGG)
در این تکنیک لایه سطحی از کام برداشته شده و به محل لثه تحلیل یافته پیوند میشود. نتیجه، مقاومت بیشتر و افزایش ارتفاع لثه است.
۳. تکنیک لثه چرخشی (Pedicle Graft)
در این روش از بافت کناری دندان استفاده میشود. برای بیمارانی مناسب است که بافت لثه ضخیم و سالم در کنار دندان آسیبدیده دارند.
۴. تکنیکهای نوین مانند پیوند لثه با غشای کلاژن
غشاهای زیستی بدون نیاز به برداشت بافت از کام استفاده میشوند.
این روشها باعث میشوند درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت با درد کمتر و دوران نقاهت سریعتر انجام شود.
۵. تکنیک پیشرفته Pinhole Surgery بدون بخیه و تیغ جراحی
در این روش با ایجاد سوراخهای بسیار کوچک در لثه، بافت به سمت پایین کشیده میشود تا ریشه پوشانده شود.
مراحل انجام درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت
هر تکنیک جزئیات خود را دارد، اما اصول اصلی در تمام روشهای درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت مشابه هستند.
مرحله ۱: ارزیابی دقیق لثه
پریودنتیست وضعیت تحلیل، عمق پاکتها، ضخامت بافت، التهاب و ساختار استخوان را بررسی میکند.
مرحله ۲: بیحسی موضعی
عمل بدون درد است و بیمار احساس ناراحتی خاصی ندارد.
مرحله ۳: آمادهسازی محل پیوند
محل تحلیل شده از بافتهای ملتهب پاکسازی میشود.
مرحله ۴: برداشت یا آمادهسازی بافت پیوند
بسته به روش مورد انتخاب، بافت از کام یا غشاهای بیولوژیک آماده میشود.
مرحله ۵: قرار دادن بافت و ثابت کردن آن
بافت پیوندی زیر لثه قرار داده شده و بخیه میشود.
مرحله ۶: بازسازی و پوشش کامل ریشه
هدف نهایی درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت ایجاد لثهای ضخیم، سالم و پایدار است.
مرحله ۷: پانسمان یا محافظت از محل
در برخی موارد روکش محافظ استفاده میشود.
مراقبتهای بعد از جراحی
نتیجه درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت بسیار وابسته به مراقبتهای بیمار پس از عمل است:
- استفاده از مسواک بسیار نرم
- عدم مصرف غذاهای سفت برای ۱۰ روز
- استفاده از دهانشویه کلرهگزیدین
- پرهیز از کشیدن سیگار
- استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول
- مراجعه برای برداشتن بخیهها
بیمار باید از فشار آوردن به محل پیوند شدیداً اجتناب کند.
چه کسانی بهترین کاندید این درمان هستند؟
✔ افرادی که تحلیل لثه قابل مشاهده دارند
✔ کسانی که ریشه دندانشان حساس شده است
✔ بیمارانی که ظاهر ریشه دندان آنها آزاردهنده است
✔ افرادی که قصد ارتودنسی دارند و لثهشان نازک است
✔ بیمارانی که بافت لثه کافی در ناحیه ندارند
افرادی که سیگار بیش از حد مصرف میکنند یا بیماری لثه فعال دارند ابتدا باید درمان اولیه شوند و سپس درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت انجام دهند.
نتایج و میزان موفقیت
آمارهای تخصصی نشان میدهند که درصد موفقیت این روش بسیار بالا است، خصوصاً زمانی که توسط پریودنتیست انجام شود. نتایج:
- پوشش ریشه بیش از ۹۰ درصد
- افزایش ضخامت بافت لثه
- کاهش حساسیت
- بهبود زیبایی
- ثبات طولانی مدت
در اکثر بیماران، نتیجه درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت بیش از ۱۰ سال ماندگار است.
خطرات یا عوارض احتمالی
هرچند این درمان بسیار ایمن است، اما احتمال وقوع این موارد وجود دارد:
- درد یا حساسیت چندروزه
- التهاب یا ورم
- خونریزی خفیف
- عفونت (نادر)
- عدم سازگاری کامل پیوند با بافت میزبان
با انتخاب کلینیک معتبر و رعایت مراقبتها این عوارض تقریباً صفر میشود.
جدول تخصصی روشهای درمانی
| روش | توضیحات | سطح موفقیت | مناسب برای | ارتباط با درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت |
| پیوند بافت همبند (CTG) | برداشت بافت از کام و انتقال به لثه | بسیار بالا | تحلیل متوسط تا شدید | رایجترین روش بازسازی بافت |
| پیوند لثه آزاد (FGG) | افزایش ارتفاع لثه با بافت کام | بالا | لثه نازک | تقویت بافت و پیشگیری از تحلیل مجدد |
| پیوند چرخشی | جابجایی بافت کناری | متوسط | بیماران با لثه ضخیم اطراف | روش طبیعی و بدون برداشت از کام |
| غشاهای زیستی | بدون نیاز به برداشت بافت | بالا | حساس به درد یا عدم تمایل به برداشت کام | نوین و کمتهاجمی |
| Pinhole Technique | بدون بخیه و عمل سنگین | متوسط تا بالا | موارد خاص | سریع و کمدرد |
جمعبندی نهایی
روش درمان تحلیل لثه با جراحی بازسازی بافت یکی از پرکاربردترین و مؤثرترین تکنیکهای دندانپزشکی برای بازگرداندن سلامت و زیبایی لثه است. این روش کمک میکند تا:
- بافت لثه تقویت شود
- ریشه دندان پوشانده شود
- زیبایی لبخند بازگردد
- حساسیت دندان کاهش یابد
- خطر لق شدن دندان به حداقل برسد
اگر تحلیل لثه دارید، مراجعه سریع باعث میشود که با حداقل میزان جراحی و بهترین نتیجه درمان شوید. از آنجا که روشهای بازسازی بافت لثه بسیار تخصصی هستند، توصیه میشود حتماً توسط پریودنتیست (متخصص لثه) انجام شوند تا نتیجه نهایی پایدار، طبیعی و مؤثر باشد.