روکشهای دندانی در سالهای اخیر بهطرز چشمگیری پیشرفت کردهاند و امروزه بیماران میتوانند از میان طیف گستردهای از مواد ترمیمی، گزینهای را انتخاب کنند که بیشترین تطابق را با نیازهای عملکردی و زیباییشناختی آنها داشته باشد. در میان این گزینهها، روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی جایگاه ویژهای پیدا کرده است. این نوع روکشها توانستهاند شکاف میان کیفیت، دوام، زیبایی و ایمنی را پر کنند؛ بهگونهای که بسیاری از دندانپزشکان معتقدند بهترین انتخاب برای ترکیب مقاومت و ظاهر طبیعی، «روکش زیرکونیا» است.
استفاده از زیرکونیا در دندانپزشکی ترمیمی طی یک دهه گذشته رشد چشمگیری داشته است. این ماده در ابتدا بهدلیل استحکام زیادش شناخته میشد؛ اما در نسخههای جدیدتر، زیبایی آن نیز به سطحی رسیده که رقابت با پرسلنهای کلاسیک را ممکن کرده است. زمانی که از روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی سخن میگوییم، در واقع درباره مادهای صحبت میکنیم که هم از نظر طول عمر حرفهای زیادی برای گفتن دارد و هم میتواند با تمام جزئیات، رنگ دندانهای طبیعی را بازسازی کند.
ویژگیهای کلیدی روکش زیرکونیا
در ادامه تلاش می کنیم اطلاعات کاملی را در این زمینه در اختیار شما قرار دهیم (اگر به این موارد علاقه دارید، می توانید مقاله لیزردرمانی لثه را مطالعه کنید).
۱. استحکام بیرقیب
یکی از مهمترین دلایلی که موجب افزایش استفاده از روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی شده، مقاومت فوقالعاده آن است. زیرکونیا یکی از مقاومترین مواد در دندانپزشکی است و مقاومت خمشی آن چندین برابر پرسلنهای معمولی میباشد. همین ویژگی باعث شده زیرکونیا گزینهای عالی برای دندانهای آسیای فک بالا و پایین باشد؛ یعنی جاهایی که بیشترین فشار جویدن اعمال میشود.
۲. زیبایی و شفافیت
نسل جدید زیرکونیا با عنوان High-Translucent Zirconia به بازار آمده است. این نوع زیرکونیا علاوه بر استحکام بالا، شفافیت و زیبایی بیشتری دارد. بههمین دلیل، روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی میتواند در ناحیه قدامی دهان نیز استفاده شود، جایی که زیبایی حرف اول را میزند.
۳. سازگاری زیستی
زیرکونیا کاملاً با بدن سازگار است. به همین دلیل در لثهها التهاب ایجاد نمیکند و حتی در بیمارانی که نسبت به فلزات حساسیت دارند، انتخابی ایدهآل به شمار میرود. سازگاری زیستی یکی از دلایلی است که بسیاری از متخصصان زیبایی دندان از روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی بهعنوان گزینهای ایمن و مناسب برای بلندمدت یاد میکنند.
چرا روکش زیرکونیا تا این اندازه محبوب شده است؟
در دورهای که بیماران بیش از گذشته به زیبایی لبخند خود اهمیت میدهند، روشها و مواد دندانپزشکی باید بیش از هر زمان دیگری هم در برابر فشارهای جویدن مقاوم باشند و هم در ظاهر طبیعی جلوه کنند. اینجاست که روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی بهخوبی میدرخشد. بسیاری از بیماران پس از استفاده از این نوع روکش، اعلام میکنند که تفاوتی میان روکش و دندان طبیعی خود احساس نمیکنند.
همچنین، امکان طراحی دیجیتال و تراش زیرکونیا با دستگاه CAD/CAM باعث شده دقت این ترمیمها بسیار بالا باشد. نتیجه این است که روکش روی دندان کاملاً فیت مینشیند و احتمال گیر غذایی، پوسیدگیهای ثانویه و مشکلات بعدی کاهش مییابد.
تفاوت روکش زیرکونیا با روکش چینی-فلزی (PFM)
سالها روکشهای فلزی-پرسلن یا PFM تنها گزینه موجود برای ترکیب استحکام و زیبایی بودند؛ اما با ظهور زیرکونیا، معادله تغییر کرد. در زیر به مقایسه این دو روکش پرداختهایم.
۱. زیبایی
روکشهای PFM دارای یک لایه فلزی در زیر ساختار سرامیکی هستند. این لایه فلزی باعث میشود گاهی نور از سطح روکش عبور نکند و در نتیجه دندان مصنوعیتر به نظر برسد. در مقابل، روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی از کانی سفید و نیمهشفاف تشکیل شده و هیچ فلزی در ساختار آن وجود ندارد؛ در نتیجه ظاهر آن نزدیکتر به دندان واقعی است.
۲. لبه سیاه لثه
یکی از مشکلات رایج در روکشهای فلزی، پیداشدن لبههای تیره در نزدیکی لثه است. این اتفاق در زیرکونیا رخ نمیدهد.
۳. دوام و مقاومت
زیرکونیا از نظر مقاومت خمشی و شکست، عملکرد بهتری از PFM دارد.
نحوه ساخت روکش زیرکونیا
ساخت روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی طی چند مرحله دقیق انجام میشود:
- تراش دندان: دندانپزشک مقدار کمی از دندان را تراش میدهد.
- اسکن دیجیتال: با استفاده از اسکنر داخل دهانی، نقشه سهبعدی دندان تهیه میشود.
- طراحی کامپیوتری (CAD): روکش با نرمافزار طراحی میشود.
- ساخت با دستگاه CAM: بلوک زیرکونیا توسط دستگاه تراشدهنده با دقت میکرونی شکل داده میشود.
- پخت در کوره: روکش برای رسیدن به سختی نهایی در کوره دمای بالا سینتر میشود.
این فرآیند دقت فوقالعادهای به خروجی میبخشد و یکی از مهمترین دلایل برتری روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی همین روند ساخت دیجیتالی است.
مزایا
- استحکام بسیار زیاد
- مقاومت در برابر سایش
- ظاهر بسیار طبیعی
- عدم ایجاد حساسیت یا آلرژی
- طول عمر بالا، معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سال
- امکان استفاده در تمام نواحی دهان
معایب احتمالی
هر مادهای در کنار مزایای خود، محدودیتهایی دارد. برخی از معایب زیرکونیا عبارتاند از:
- هزینه بالاتر نسبت به روکشهای فلزی
- تراش نسبتاً بیشتر دندان در برخی تکنیکها
- احتمال لبپر شدن روکش در موارد بسیار نادر
با این حال، این موارد در برابر مزایای روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی معمولاً ناچیز به نظر میرسند.
چند کاربرد مهم روکش زیرکونیا
- بازسازی دندانهای خلفی پر فشار
- زیباسازی دندانهای جلویی
- ترمیم دندانهای ریشهدرمانی شده
- ساخت بریجهای چند واحدی
- ترمیمهای ایمپلنتی
در تمامی این کاربردها، استفاده از روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی میتواند هم عملکرد و هم زیبایی دندان را تضمین کند.
مواردی که بیمار باید رعایت کند
برای دوام بیشتر روکش زیرکونیا توصیه میشود:
- مسواک زدن دو بار در روز
- نخ دندان روزانه
- استفاده از محافظ شبانه اگر دندان قروچه دارید
- مراجعه منظم به دندانپزشک
با رعایت این موارد، طول عمر روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد.
جدول مقایسه روکش زیرکونیا با سایر روکشها
| ویژگیها | روکش زیرکونیا | روکش PFM | روکش تمام سرامیک |
| استحکام | بسیار بالا | بالا | متوسط |
| زیبایی | عالی | خوب | عالی |
| سازگاری با لثه | بسیار عالی | متوسط | عالی |
| طول عمر | ۱۰–۲۰ سال | ۷–۱۵ سال | ۵–۱۰ سال |
| امکان استفاده در دندانهای عقب | بله | بله | محدود |
| احتمال شکست | بسیار کم | کم تا متوسط | متوسط |
| نیاز به تراش دندان | متوسط | زیاد | کم |
جمعبندی
روکش زیرکونیا یکی از بهترین پیشرفتهای دنیای دندانپزشکی ترمیمی است. ترکیبی از مقاومت، دوام، سازگاری زیستی و زیبایی طبیعی باعث شده روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی به گزینه اول بسیاری از بیماران و دندانپزشکان تبدیل شود. چه هدف بیمار بازسازی دندانهای خلفی با فشار جویدن بالا باشد و چه ایجاد لبخندی زیبا در نواحی جلویی، زیرکونیا میتواند انتخابی بینقص باشد.
در نهایت، اگر به دنبال روکشهایی هستید که هم در ظاهر و هم در عملکرد بیرقیب باشند، استفاده از روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی تصمیمی مطمئن و اثباتشده است. این ماده نهتنها ظاهر دندان را به شکلی طبیعی بازسازی میکند، بلکه با استحکام فوقالعاده خود تا سالها همراه بیمار خواهد بود. به همین دلیل است که بسیاری از متخصصان زیبایی و ترمیمی، آینده دندانپزشکی را در گرو استفاده گستردهتر از روکش زیرکونیا با استحکام بالا و رنگ طبیعی میدانند.